Η σχετικότητα της ελευθερίας της έκφρασης : η περίπτωση του Δήμου Πατρέων

Αρχικά, ο Δήμος Πατρέων αποφάσισε να εντάξει τη θεατρική παράσταση "ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΜΕ ΤΑ ΜΑΥΡΑ", των κ.κ. Ρήγα και Αποστόλου στο πρόγραμμα εκδηλώσεων του καλλιτεχνικού φεστιβάλ του. Δεν γνωρίζω το περιεχόμενο ή την υπόθεση του συγκεκριμένου έργου και, συνεπώς, δεν μπορώ να εκφέρω κάποια άποψη επ' αυτού.

Δεν γνωρίζω, αν κάποιος στην Ιερά Μητρόπολη Πατρών είδε αυτό το έργο, όταν ανέβηκε σε κάποια άλλη πόλη. Προφανώς κάποιος, όμως, την ενημέρωσε, ότι το έργο αυτό έθιγε την Εκκλησία της Ελλάδος εξού και το σχετικό διάβημα προς το Δήμο Πατρέων, με το οποίο ζητούνταν η ματαίωση της παράστασης. Ο παραλήπτης του σχετικού διαβήματος συνεμορφώθη με τας υποδείξεις της Ι.Μ. Πατρών και απέσυρε την παράσταση αυτή από το πρόγραμμα των παραπάνω εκδηλώσεων.

Δεν έχει νόημα να επαναλάβω, ότι η Εκκλησία της Ελλάδος, όπως και οποιοσδήποτε θρησκευτικός οργανισμός, δεν νομιμοποιείται να αξιώνει τη ματαίωση θεατρικών παραστάσεων με το πρόσχημα της προσβολής του θρησκευτικού συναισθήματος των δημοτών των Πατρών. Άλλωστε, στην πόλη μας ζουν και εργάζονται πολλοί άνθρωποι αλλόδοξοι ή αλλόθρησκοι ή απλά μη διακατεχόμενοι από πάσης φύσεως μεταφυσικές ανησυχίες, ενώ υπάρχουν και πάρα πολλοί χριστιανοί ορθόδοξοι, που δεν επιθυμούν κανένα τρίτο να παρεμβαίνει για λογαριασμό τους και να ματαιώνει καλλιτεχνικά δρώμενα επικαλούμενος την προστασία των θρησκευτικών ηθών τους.

Προσωπικά ενοχλήθηκα αφάνταστα, που ένας δήμος, στην πόλη του οποίου κατοίκησαν και δημιούργησαν για δεκάδες χρόνια και σε αγαστή συνεργασία με τους χριστιανούς ορθοδόξους κατοίκους του χριστιανοί καθολικοί, χριστιανοί διαμαρτυρόμενοι, Εβραίοι κ.λπ., χωρίς ποτέ να γνωρίσουν διωγμούς και διακρίσεις, λόγω των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, αποφάσισε να καταστήσει συνομιλητή του σε ένα θέμα άσχετο με τη θρησκευτική ελευθερία, την Ι.Μ. Πατρών, αποδεικνύοντας με τον πιο άσχημο τρόπο αφενός ότι δεν σέβεται μια θεατρική παράσταση, που ανεξαρτήτως περιεχομένου ή καλλιτεχνικής αξίας αποτελεί μια έκφανση του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης, αφετέρου ότι κάποια πρόσωπα είναι υπεράνω των υπολοίπων, επειδή τυγχάνει να είναι λειτουργοί της "επικρατούσας θρησκείας" και, ως εκ τούτου, δύνανται να επιβάλλουν την άποψή τους σε ένα Ο.Τ.Α., που υποτίθεται, ότι εκπροσωπεί όλους τους δημότες αυτής της πόλης ανεξαρτήτως θρησκευτικών απόψεων. Ακόμα χειρότερα, ο Δήμος Πατρέων νομιμοποίησε την Ι.Μ. Πατρών να έχει λόγο σε θέματα εντελώς άσχετα με τη λειτουργία και τις αρμοδιότητές της, ανοίγοντας, έτσι, το δρόμο, ώστε μελλοντικά είτε αυτή είτε κάποιος άλλος θρησκευτικός οργανισμός, ανεξαρτήτως δόγματος ή θρησκείας, να παρεμβαίνει και να αξιώνει τη ματαίωση παραστάσεων, που θεωρεί, ότι θίγουν τους πιστούς του.

Πίστευα, ότι ζούσα σε μια πόλη, όπου οι θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός είναι σεβαστές, όπως, επίσης, και το δικαίωμά του να κρίνει μια θρησκεία ή ένα δόγμα ακόμα και μέσα από το πρίσμα της σάτιρας. Ο Δήμος Πατρέων, δυστυχώς, φρόντισε, ώστε να καταρριφθεί αυτή η πεποίθησή μου. Κρίμα, πραγματικά κρίμα!

Αν θέλουμε, μπορούμε να αλλάξουμε πολλά

Θυμάμαι πόσο παράξενα με είχαν κοιτάξει πριν από 10 χρόνια κάποιοι φίλοι μου, όταν τους είχα επισημάνει το ενδεχόμενο κάποια στιγμή μεγάλοι δήμοι, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη να φύγουν από τα χέρια της Ν.Δ. Ήταν η εποχή, που η συγκεκριμένη παράταξη εξακολουθούσε να βλέπει τις πλάτες του ΠΑΣΟΚ στις βουλευτικές εκλογές αλλά κρατούσε το προβάδισμα στους εν λόγω δήμους και, μάλιστα, εξέλεγε του εκλεκτούς της από την πρώτη Κυριακή, αποδεικνύοντας την έντονη αντίδραση του μεγάλου όγκου των ψηφοφόρων αυτών των δήμων αλλά και της αδυναμίας των λοιπών πολιτικών δυνάμεων να καταστούν ελκυστικότερες από τους ανωτέρω εκλεκτούς.

Τα αποτελέσματα του β' γύρου των χτεσινών εκλογών σηματοδοτούν αναντίρρητα μια τάση για απαλλαγή από πρόσωπα, τα οποία δεν ήταν, πλέον, δυνατό, να συνεχίσουν να ευρίσκονται στους τοπικούς θώκους, μόνο και μόνο επειδή χάιδευαν τ' αυτιά των ψηφοφόρων τους και πωλούσαν φθηνή αντικυβερνητική πολιτική. Επίσης, αποτελούν την απόδειξη, ότι μια κοινωνία πολιτών είναι δυνατό να ανατρέψει τις δημοσκοπήσεις - θυμηθείτε τα προεκλογικά ποσοστά των κ.κ. Κακλαμάνη και Γκιουλέκα - και να αναδειξει πρόσωπα με περισσότερες, θεωρητικά έστω, δυνατότητες. Φάνηκε, ακόμα, ότι ο κόσμος άρχισε, σε μεγαλύτερο βαθμό αυτή τη φορά, σε ό,τι αφορά τις τοπικές εκλογές, να αποστρέφεται τους στενούς κομματικούς υποψηφίους, οι οποίοι δεν έχουν αφήσει και το καλύτερο δυνατό έργο στους δήμους και τις περιφέρειές τους, και να προτιμά πρόσωπα χωρίς ιδιαίτερες κομματικές περγαμηνές αλλά με δυνατότητες και αρχές. Άκουγα χτες τον κ. Καμίνη να μιλάει στους ψηφοφόρους του και συνειδητοποίησα, ότι είχα μπροστά μου ένα καθηγητή με πραγματικό ήθος, ο οποίος, όμως, είναι εντελώς αμάθητος στα πολιτικά παιχνίδια και από το λόγο του απουσίαζαν τα πομπώδη λόγια και οι κολακείες προς το κοινό. Αλλά και σε μικρότερους δήμους, οι οποίοι αποτελούσαν παραδοσιακά κάστρα των μεγάλων κομμάτων, όπως η Πάτρα και οι Σέρρες, οι νικητές των δημοτικών εκλογών δεν είχαν την υποστήριξη των δύο μεγάλων κομμάτων, οι εκλεκτοί των οποίων δεν εξελέγησαν.

Δεν τρέφω αυταπάτες, ότι τα παραπάνω φαινόμενα αρκούν, ώστε να σκεπαστεί η τεράστια αποχή, ειδικά στο β' γύρο, αλλά και η σκληρή πραγματικότητα, που θέλει τους Έλληνες να προτιμάνε πρόσωπα αντί για κόμματα στις τοπικές εκλογές αλλά, όταν έρχεται η ώρα των βουλευτικών εκλογών, να φορούν και πάλι τις φθαρμένες κομματικές τους παρωπίδες. Ωστόσο, δεν μπορώ να αρνηθώ, ότι οι ανατροπές στους μεγάλους δήμους έπεισαν, ότι, όταν οι ψηφοφόροι μετατρέπονται σε πολίτες, που θέλουν να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο, τότε μπορούν αφενός να εξοστρακίσουν από τις θέσεις εξουσίας εκείνα τα πρόσωπα, που αποδεδειγμένα δεν προσέφεραν στον τόπο τους, αφετέρου να ψηφίσουν πολιτικούς με αρχές και πραγματικό όραμα για τις πόλεις τους. Και αυτό είναι μια απόδειξη, ότι μπορούν να αλλάξουν πράγματα σε αυτή τη χώρα, σε πείσμα των χονδρεμπόρων της απαισιοδοξίας και του μηδενισμού.

Τώρα, που πλησιάζουν οι δημοτικές εκλογές

Στις εκλογές αυτές ψηφίζουμε για τον τόπο κατοικίας μας. Εκλέγουμε ως δημοτικούς μας άρχοντες εκείνα τα πρόσωπα, τα οποία παρέχουν τα περισσότερα δυνατά εχέγγυα, ότι θα μας προσφέρουν μια ποιότητα ζωής στην πόλη μας. Στα πλαίσια αυτά, αποφεύγουμε τα στενά κομματικά στεγανά, στο μέτρο που εξακολουθούμε να πιστεύουμε σε αυτά, και επιλέγουμε πρόσωπα και όχι κόμματα.

Υπό το παραπάνω σκεπτικό, μου προκαλεί ιδιαίτερα αλγεινή εντύπωση η επιλογή αρκετών προσώπων, μεταξύ των οποίων εντάσσονται αρκετοί φίλοι και γνωστοί μου, να μην ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα, επικαλούμενοι σωρεία δικαιολογιών, οι οποίες κυμαίνονται από την αδιαφορία τους για τα πολιτικά και φτάνουν έως και τη διαμαρτυρία τους για την πολιτική της κυβέρνησης. Δεν αρνούμαι το δικαίωμά τους να απόσχουν από τις επικείμενες αυτές εκλογές, άλλωστε το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και της συμμετοχής στα κοινά περιλαμβάνει και την άρνηση συμμετοχής ως μορφή διαμαρτυρίας.

Ωστόσο, η διαβίωσή μας στον τόπο μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις συνθήκες, που επικρατούν σε αυτόν. Η άνεσή μας να κυκλοφορούμε στον τόπο μας, η δυνατότητά μας να απολαμβάνουμε κάποια κοινωνικά αγαθά (ρεύμα, νερό κ.λπ.) αλλά και η εν γένει εικόνα, που αυτός παρουσιάζει, είναι καταστάσεις, οι οποίες εξαρτώνται από τους τοπικούς άρχοντες, τους οποίους εμείς οι δημότες αυτού του τόπου καλούμαστε να εκλέξουμε. Και επειδή ως δημότες και κάτοικοι του τάδε δήμου γνωρίζουμε από πρώτο χέρι τις δυνατότητες του κάθε υποψηφίου ή την ανυπαρξία αυτών, έχουμε τη δυνατότητα να ψηφίσουμε εκείνον, ο οποίος θα προσπαθήσει για το καλύτερο στην πόλη μας.

Όσον αφορά την αποχή λόγω διαμαρτυρίας για την κυβερνητική πολιτική, οφείλω να ομολογήσω, ότι τη βλέπω εντελώς άστοχη. Αν επιθυμούμε να διαμαρτυρηθούμε για τις αστοχίες της κυβέρνησης, τότε ας μαυρίσουμε τους υποψηφίους της στις βουλευτικές εκλογές για χάρη των υποψηφίων των εκτός Βουλής κομμάτων. Η αποχή από τις τοπικές εκλογές απλά θα επιτρέψει στους ήδη εκλεγμένους και ενδεχόμενα αποτυχημένους τοπικούς άρχοντες να επανεκλεγούν, ποντάροντας στο πιστό κομματικό ποίμνιό τους, με ό,τι κακό αυτό συνεπάγεται για την πόλη μας. Συνεπώς, η αποχή δεν ενδείκνυται.

Ζώντας σε μια πόλη, η οποία, όσο περνάει ο καιρός, ασχημαίνει, εύχομαι να δω τους συμπολίτες μου να εκλέγουν εκείνο τον υποψήφιο, ο οποίος θα μπορέσει να την ομορφύνει και να δώσει μια ποιότητα ζωής στους δημότες της. Αυτή η σκέψη με ενέπνευσε για το παρόν κείμενο, με την ελπίδα ότι θα δω, επιτέλους, κάτι να αλλάζει προς το καλύτερο στην καθημερινότητά μου στην πόλη μου.

Σεισμός και μέτρα αντιμετώπισης

Λένε ότι ήταν ο μεγαλύτερος σεισμός που έγινε ποτέ στην περιοχή των Πατρών. Μπορεί να είναι και έτσι, εγώ προσωπικά δεν μπορώ να θυμηθώ δυνατότερο. Το 1993 είχε κάνει πάλι πολύ δυνατό σεισμό αλλά τότε το επίκεντρό του ήταν πλησιέστερα στην Πάτρα απ’ ό,τι τώρα, με αποτέλεσμα τότε να πάθουν σημαντικές ζημίες πολλά κτίρια. Τώρα, απ’ όσα ακούω, οι ζημίες είναι μικρότερες στην Πάτρα αλλά στις γύρω περιοχές, ιδίως στην Κάτω Αχαΐας, 23 χλμ. δυτικά των Πατρών, και τη Φώσταινα, 40 χλμ. δυτικά των Πατρών, υπάρχουν πολύ σημαντικές ζημίες και, το χειρότερο, νεκροί.
Με το καλημέρα, σχεδόν, πλάκωσαν και όλοι οι ειδικοί στα τηλεοπτικά κανάλια. Είχε προβλεφθεί ο σεισμός, είπαν κάποιοι. Αναφέρθηκαν σε ένα έγγραφο της ομάδας Τσελέντη, το οποίο μιλούσε περί ισχυρού σεισμού στη βορειοδυτική Πελοπόννησο ή στην περιοχή των Πατρών, αν άκουσα καλά. Δε γνωρίζω, αν υπάρχει ασφαλές σύστημα πρόβλεψης σεισμών. Το σίγουρο είναι ότι η περιοχή των Πατρών και γενικά η δυτική Πελοπόννησος έχει γνωρίσει πάμπολλους σεισμούς.
Είναι πολύ νωρίς να μιλήσω για ανέτοιμο κρατικό μηχανισμό. Θα φανεί στην πορεία, αν υπάρχει σχέδιο αντιμετώπισης. Ούτε θα αρχίσω να φωνάζω ότι δεν ειδοποιήθηκε ο κόσμος, προκειμένου να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Όλοι γνωρίζουν ότι σε τέτοιες περιπτώσεις επικρατεί κλίμα πανικού, το οποίο δεν αργούν να καλλιεργήσουν και τα Μ.Μ.Ε., οπότε μπορείτε να φανταστείτε μια μεγάλη περιοχή να αδειάζει από τον πληθυσμό της. Θα αρκεστώ να επισημάνω ότι αμέσως μετά το σεισμό, άδειασαν οι παραλίες, οι καφετερίες και οι ταβέρνες της περιοχής, που ήταν κοντά στο επίκεντρο του σεισμού και πολλοί εκ των θαμώνων, σε μια σπάνια επίδειξη οδηγικής «μαγκιάς», έκλεισαν τις λωρίδες ασφαλείας της Εθνικής Οδού Πατρών-Πύργου, για να φτάσουν γρηγορότερα στα σπίτια τους, ως εάν κάτι να άλλαζε με αυτό, με αποτέλεσμα να αποκλείσουν μια σημαντική δίοδο από τα ασθενοφόρα και τα πυροσβεστικά οχήματα, που είχαν κληθεί να προσφέρουν βοήθεια στους παθόντες από το σεισμό, ή κινούνταν στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας. Θα σταθώ και σε ορισμένους άνδρες της τοπικής Τροχαίας, οι οποίοι οδηγούσαν όλα τα αυτοκίνητα στην Παλαιά Εθνική Οδό Πατρών-Πύργου, επειδή είχε σημειωθεί μια κατολίσθηση στη Ν.Ε.Ο., αλλά χωρίς να υπάρχει κάποιο σχέδιο για την ομαλή διεξαγωγή της κίνησης και υπό αυτές τις συνθήκες, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί το απόλυτο χάος στην είσοδο προς Πάτρα. Και μετά απ’ όλ’ αυτά θα επανέλθω, όταν θα υπάρχουν νεότερα.