Δευτέρα 18 Μαρτίου 2013
Μια απαράδεκτη χειρονομία και πολλές δικαιολογίες
Κυριακή 22 Μαΐου 2011
Στο φεστιβάλ της σοβαρότητας και στη χώρα της απόλυτης ανοχής
Στις Κάννες, ο βραβευμένος σκηνοθέτης, κ. Λαρς Φον Τρίερ, ειχε την έμπνευση να δηλώσει "ναζί" δημοσίως. Δεν ήταν, βέβαια, η πρώτη φορά που ο ιδιοφυής και ιδιόρρυθμος Δανός πετούσε εξυπνάδες, άλλωστε η προβοκατόρικη λογική του πήγαινε παρέα με το σκηνοθετικό του ταλέντο. Ωστόσο, μάλλον αυτή ήταν η χαριστική βολή στην ανοχή του κόσμου, αφού την επομένη κιόλας ημέρα η διοίκηση του Φεστιβάλ των Καννών του αφαίρεσε τη διαπίστευσή, καθιστώντας τον ανεπιθύμητο πρόσωπο. Στην Ελλάδα, ο κ. Μίκης Θεοδωράκης έχει στραφεί πάμπολλες φορές εναντίον των Εβραίων. Προσοχή, δεν αναφέρομαι στην κριτική του εναντίον της πολιτικής του Ισραήλ, η οποία σε σημαντικό βαθμό είναι σωστή, αλλά στις αντισημιτικές δηλώσεις του, αποκορύφωμα των οποίων ήταν η δήλωσή του "είμαι αντισημίτης" στο γνωστό βιντεάκι στο γιουτιούμπ. Παρ' όλ' αυτά, στη χώρα μας απολαμβάνει μια πρωτοφανή ασυλία, βασιζομενη σε μεγάλο βαθμό στην προσφορά του στη μουσική και τη δημοκρατία. Καμμία πόρτα δεν έκλεισε στα μούτρα του, επειδή προέβη σε αντισημιτικές δηλώσεις.
Οι δύο παραπάνω ιστορίες αποδεικνύουν, πόσο διαφορετικά χειρίζονται κάποια πράγματα στο εξωτερικό σε σχέση με μας. Πιθανόν η αποπομπή του κ. Φον Τρίερ να όζει αφόρητης πολιτικής ορθότητας αλλά, τουλάχιστον, αποδεικνύεται, ότι, ακόμα και αν είσαι ένας εκ των κορυφαίων, έστω αμφιλεγόμενος για αρκετούς, σκηνοθετών στον κόσμο, επιβάλλεται να χειρίζεσαι την ελευθερία του λόγου σου, εις τρόπον ώστε να σέβεσαι ευαίσθητες καταστάσεις. Για να το πούμε διαφορετικά, ο σεβασμός σε κάποιες πανανθρώπινες αξίες πρέπει να βρίσκεται πιο πάνω από την ελευθερία του λόγου, η οποία απλά σταματά εκεί, που αρχιζουν αυτές οι αρχές. Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, δεν πιστεύω στη φίμωση φωνών, όπως αυτή του κ. Φον Τρίερ, όταν εκστομίζουν τέτοια λόγια, αλλά στην επιβολή κυρώσεων σε βάρος τους, όταν τα εκστομίζουν. Διότι και το καλαμπούρι έχει τα όριά του, όταν αναφέρεσαι σε ειδεχθείς καταστάσεις.
Αντίθετα, στην Ελλάδα, ο κ. Μίκης Θεοδωράκης πατάει στο μύθο του, ώστε να εκστομίζει οτιδήποτε κατεβάσει η κάθε άλλο παρά σοφή κεφαλή του. Θεωρεί, ότι η προσφορά του στη μουσική και πολιτική σκηνή του τόπου δικαιολογεί άλλως αποτελέι πρόκριμα για τη συγχώρεση κάθε ατοπήματός του και προς αυτή την άποψη συγκλίνουν οι περισσότεροι των Ελλήνων, οι οποίοι, για να μην κοροϊδευόμαστε, δεν διαφέρουν ιδιαίτερα από το σημαντικότερο εν ζωή μουσικοσυνθέτη μας στις φασιστικές και αντισημητικές αντιλήψεις. Μαζί τους συμφωνούν και οι αρχές του τόπου αυτού, οι οποίες προτιμούν να τον αφήνουν ατιμώρητο για τις αφόρητες ρατσιστικές ανοησίες του παρά να του επιβάλλουν κάποια κύρωση, ώστε να δείξουν, ότι σέβονται όσους εβραϊκής καταγωγής συμπολίτες μας χάθηκαν στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Όχι, δεν ζητάω να τον κλείσουν στη φυλακή, απλά θα μπορούσαν να αποσύρουν την παράσταση κάποιου μουσικού του έργου ή να σταματήσουν τα αφιερώματα στη μουσική του εις ένδειξη διαμαρτυρίας για τις ανοησίες του.
Είναι τυχαίο, μετά τα παραπάνω, ότι τα αντισημιτικά ευφυολογήματα του κ. Θεοδωράκη έτυχαν τόσης καταδίκης όσης έτυχαν και οι βανδαλισμοί στα εβραϊκά νεκροταφεία και συναγωγές της χώρας μας, ήτοι ελάχιστης; Δε νομίζω.
Τρίτη 12 Απριλίου 2011
Τα σχέδια ενός επίδοξου πρωθυπουργού και μια φοβική κοινωνία
Όποτε ακούω κάποιο πρόσωπο να καταφέρεται εναντίον των αλλοδαπών, που διαβιούν στη χώρα μας, νοιώθω την ανάγκη να το ρωτήσω, αν ποτέ του χρειάστηκε κάποιο μετανάστη για κάποια εργασία. Να του τσαπίσει και σπείρει το χωράφι, να του χτίσει κάποια οικοδομή ή να φροντίσει τους ηλικιωμένους γονείς του! Διότι, εξ όσων γνωρίζω, κανένας Έλληνας δεν κάνει, πλέον, αυτές τις εργασίες. Για την ακρίβεια, δεν καταδέχεται να καταπιαστεί με αυτές.
Γνωρίζω, ότι δεν πρόκειται να πάρω απάντηση. Όμως, εύκολα μαντεύω, ότι όχι μόνο οι περισσότεροι ξενοφοβικοί συμπατριώτες μας χρησιμοποίησαν, έστω ένα μετανάστη, στις παραπάνω εργασίες ή και άλλες αλλά το πιο πιθανό είναι, ότι τον έδιωξαν απλήρωτο ή του έδωσαν λιγότερα από τα προβλεπόμενα ή τα συμφωνηθέντα. Μή ρωτήσετε, αν τον ασφάλισαν! Τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται.
Στην πραγματικότητα, δεν είναι το άμεσα ζητούμενο σε αυτή την ιστορία. Σημασία έχει, ότι για μια, ακόμα, φορά ένα αμιγώς ξενοφοβικό και ρατσιστικό κόμμα ποντάρει στις ανασφάλειες, που κυκλώνουν την κοινωνία μας, ελέω οικονομικής κρίσης, για να αλιεύσει μερικές ψήφους, βασιζόμενο στην προθυμία του νεοέλληνα να αναζητήσει αποδιοπομπαίους τράγους για τα δεινά της κοινωνίας μας αλλά και στην απροθυμία του να συνυπάρξει με ανθρώπους, τους οποίους κρίνει διαφορετικούς και κατώτερους από αυτόν.
Σε μια υγιή οικονομικά και ηθικά κοινωνία ο κ. Καρατζαφέρης θα αποτελούσε μια γραφική φιγούρα με μερικές δεκάδες, το πολύ, πιστούς, οι οποίοι θα εκτόνωναν τα κοινωνικά και εθνικά απωθημένα τους σε κλειστές συγκεντρώσεις χωρίς περαιτέρω συνέπειες. Στην ελληνική κοινωνία, όμως, το φαινόμενο Καρατζαφέρη πρέπει να προσεχθεί. Διότι, όσο και αν το όραμα του κ. Καρατζαφέρη να καταλάβει την εξουσία φαντάζει απίθανο να υλοποιηθεί, ωστόσο τα λόγια του βρίσκουν γόνιμο έδαφος στους ολοένα περισσότερους απελπισμένους ανθρώπους. Και όσο λιγότεροι ενοχλούνται από τις ανοησίες περί απελάσεως 1,7 εκ. αλλοδαπών ή της βύθισης πλοίων, που μεταφέρουν μετανάστες, τόσο περισσότερο θα πρέπει να προβληματιζόμαστε για την αδιαφορία της κοινωνίας μας στις λαϊκιστικές και συνάμα ρατσιστικές κορώνες του κ. Καρατζαφέρη και του κάθε επίδοξου κλώνου του.
Πέμπτη 10 Μαρτίου 2011
Όταν η κυβέρνηση ορθώς υπαναχωρεί
Δικαιώθηκαν οι μετανάστες, που είχαν εγκατασταθεί στο Μέγαρο "Υπατία", αφού οι αιτήσεις τους για χορήγηση πολιτικού ασύλου θα επανεξεταστούν από την κυβέρνηση. Και, έτσι, έλαβε τέλος μια ιστορία, για την οποία κυκλοφόρησαν ουκ ολίγες τερατολογίες, που πιστοποιούν, ότι αν μη τι άλλο ακόμα και σε χαλεπούς καιρούς η ελληνική διάνοια γεννάει σενάρια. Κρίμα, που ο κινηματογράφος μας βρίσκεται, ακόμα, σε νηπιακή ηλικία!
Με αφορμή, λοιπόν, τη δικαίωση των μεταναστών, καλό είναι να δούμε, τι συνέβη πραγματικά με την περίπτωσή τους.
.- Οι μετανάστες αυτοί διεκδικούν το αυτονόητο, ήτοι την αναγνώρισή τους ως πολιτικούς πρόσφυγες. Στη χώρα μας, ο σχετικός μηχανισμός ελέγχου των αιτήσεων αυτών υπολειτουργεί και ουσιαστικά αναιρεί το δικαίωμα των προσώπων αυτών να υποβάλουν το όποιο αίτημά τους. Μια επίσκεψη στην Πέτρου Ράλλη θα πείσει ακόμα και τον πιο δύσπιστο για του λόγου το αληθές. Την ίδια στιγμή, η χώρα μας χρηματοδοτείται, προκειμένου να αντιμετωπίσει το θέμα της εισόδου μεταναστών από σπαρασσόμενες από εμφύλιες διαμάχες χώρες.
.- Η απεργία πείνας είναι το έσχατο μέσο διεκδίκησης ενός δικαιώματος, το οποίο δικαίωμα έχει αναγνωρίσει η χώρα μας εδώ και χρόνια με διεθνείς συνθήκες, που έχουν ενσωματωθεί στο εγχώριο δίκαιο. Αφ' ης στιγμής τα αιτήματα των ανθρώπων αυτών είτε παρέμεναν αναπάντητα είτε απορρίπτονταν με δικαιολογίες προσβλητικές για μια μέση νοημοσύνη, επόμενο ήταν να καταφύγουν σε ένα ακραίο μέσο, με το οποίο, όμως, ευαισθητοποιήθηκε ένα μέρος της κοινής γνώμης και εντέλει πείστηκε και η κυβέρνηση, ότι δεν ήταν συμφέρον γι' αυτή να χαθούν ανθρώπινες ζωές, επειδή αυτή δεν επιθυμούσε να εφαρμόσει το νόμο.
.- Σαφώς και υπήρξαν συμπολίτες μας, οι οποίοι επωφελήθηκαν από την απεργία πείνας, για να κάνουν μικροπολιτικά παιχνίδια ή να αποδείξουν την απουσία πολιτικής σκέψης πέρα από τσιτάτα και εύκολες αρνήσεις σε όλα. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τον αγώνα των μεταναστών, οι οποίοι πάλεψαν για το αυτονόητο σε μια χώρα, για την οποία απλά δεν υπάρχουν.
.- Είναι τουλάχιστον ανόητο να ισχυρίζεται κανείς, ότι υπήρξαν πρόσωπα, τα οποία προέτρεπαν ή ακόμα απαγόρευαν και ουσιαστικά επέβαλαν στους απεργούς πείνας να ακολουθήσουν αυτό το μέτρο. Με αυτό τον τρόπο αναιρείται ο αγώνας αυτών των ανθρώπων να διεκδικήσουν τα αυτονόητα. Επίσης, η απεργία πείνας είναι ένα τρομερό μέσο, οι συνέπειες του οποίου μπορεί να φτάσουν έως την ανήκεστο βλάβη. Κανένας ενήλικος και σώφρων άνθρωπος δεν θα δεχόταν να του επιβάλουν να καταστρέψει την υγεία του και να διατρέξει τον κίνδυνο να χάσει την ίδια του τη ζωή.
.- Είναι παρήγορο, ότι, έστω και την τελευταία στιγμή, η κυβέρνηση αποφάσισε να ικανοποιήσει τα αιτήματα των απεργών πείνας μεταναστών και να μη χρεωθεί το θάνατό τους. Ακούστηκε, ότι η Αγγλία ή η Γερμανία δεν επάθαν δα και καμμία ζημία, που πέθαναν από απεργία πείνας ο Μπόμπυ Σάντς και ο Χόλγκερ Μάινς. Επομένως, ήθελαν να πουν αλλά δεν τόλμησαν να το πουν ανοικτά, ας τους αφήσουμε του 300 ή όσοι, τέλος πάντων, είναι, να πεθάνουν. Δεν μπορώ να φανταστώ το "κράξιμο" που θα έτρωγε η Ελλάδα σε αυτή την περίπτωση, η οποία, σε τελική ανάλυση, είναι και στο στόχαστρο οργανώσεων, όπως η Διεθνής Αμνηστία και η Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους πρόσφυγες, για παραβιάσεις δικαιωμάτων των προσφύγων αλλά και διαφόρων μειονοτήτων.
Θεωρώ, λοιπόν, ότι με την υπαναχώρηση της κυβέρνησης λύθηκε τουλάχιστον σε πρώτη φάση, ένα δύσκολο θέμα, που ταλάνισε την κυβέρνηση. Στο χέρι της είναι να δώσει οριστικές λύσεις στο προσφυγικό ζήτημα ή, τουλάχιστον, να λάβει τέτοια μέτρα, ώστε να παύσει η χώρα μας να αντιμετωπίζεται ως κατά συρροήν παραβάτης διεθνών συμβάσεων για τα δικαιώματα των προσφύγων.
Παρασκευή 12 Νοεμβρίου 2010
Μόνη η ύπαρξη μεταναστών δεν φταίει
Πέμπτη 1 Ιουλίου 2010
Οι πλειοδότες της ξενοφοβίας
Παρασκευή 26 Μαρτίου 2010
Η επανάληψη της ιστορίας
Τετάρτη 24 Μαρτίου 2010
Ρατσιστές από κούνια
Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου 2010
Ρατσισμού συνέχεια
Τρίτη 26 Ιανουαρίου 2010
Υποκριτής, συκοφάντης, φυγόστρατος κ.λπ.
Τετάρτη 27 Αυγούστου 2008
Ακρότητες και υπερβολές
Τίθεται, λοιπόν, θέμα, αν στη σημερινή Ελλάδα παρατηρούνται φαινόμενα αντισημιτισμού, ως, επίσης, και ποια περιστατικά θεμελιώνουν αντισημιτισμό στην Ελλάδα. Ταπεινή μου άποψη είναι ότι υπάρχουν κάποια φαινόμενα αντισημιτισμού, όπως η βεβήλωση του εν λόγω μνημείου αλλά και άλλων σχετικών μνημείων στην Θεσσαλονίκη και τα Ιωάννινα, η αντισημιτική ρητορεία εκπροσώπων του ακροδεξιού κόμματος ΛΑ.Ο.Σ., το πρόσφατο αντισημιτικό παραλήρημα του κ. Μίκη Θεοδωράκη, η φασαρία, που προκάλεσε το βιβλίο του ακροδεξιού πολιτικού και δικηγόρου, κ. Κωνσταντίνου Πλεύρη «ΟΙ ΕΒΡΑΙΟΙ-ΟΛΗ Η ΑΛΗΘΕΙΑ», που οδήγησε στην καταδίκη του σε 18 μήνες φυλάκιση, η ελεύθερη κυκλοφορία στη χώρα μας του πλαστογραφήματος «ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΤΩΝ ΣΟΦΩΝ ΤΗΣ ΣΙΩΝ» και άλλες περιπτώσεις. Παλαιότερα, αναφέρονταν ως πράξεις αντισημιτισμού η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου της Θεσσαλονίκης, προκειμένου να κτιστεί πάνω του το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, το πογκρόμ στη συνοικία Κάμπελ στη Θεσσαλονίκη το 1931 και άλλα. Πλην, όμως, τα περιστατικά αυτά ουδόλως εξέφραζαν ή εκφράζουν το σύνολο των κατοίκων αυτής της χώρας πολλώ δε μάλλον προκαλούνται από ομάδες προσώπων ακροδεξιών και ρατσιστικών αντιλήψεων, που καταδικάζονται στη συνείδηση του συνόλου των Ελλήνων. Η ελεύθερη δε κυκλοφορία των ανωτέρω βιβλίων περισσότερο, κατά την ταπεινή μου άποψη, αποτελεί μια έκφραση, έστω απόφυση, της ελευθερίας του λόγου και κάθε πρόσωπο μπορεί να κρίνει το ποιόν τόσο αυτών που τα έγραψαν όσο και τη (μη) βασιμότητά τους. Άλλωστε, έχει αποδειχθεί ότι τα διαβόητα «ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ» αποτελούν μια από τις σημαντικότερες πλαστογραφίες, που έγιναν ποτέ παγκοσμίως και τούτο δεν αμφισβητείται από κανένα σκεπτόμενο πρόσωπο. Περαιτέρω, το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο (Κ.Ι.Σ.) αποτελεί νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, κατάσταση άγνωστη, ακόμα, στην Καθολική Εκκλησία της Ελλάδος αλλά και στα λοιπά δόγματα και θρησκείες. Επίσης, στην Ελλάδα κυκλοφορούν ουκ ολίγες μελέτες αλλά και δημοσιεύονται πολλά άρθρα, από τα οποία προκύπτει και προβάλλεται η συμμετοχή των Ελληνοεβραίων στην οικονομική ζωή του τόπου αλλά και στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στον ελληνικό στρατό αλλά και η προσπάθεια πολλών Ελλήνων να σώσουν στη διάρκεια της Κατοχής πολλούς Ελληνοεβραίους συμπολίτες τους (χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Βόλου, όπου ο Αρχιεπίσκοπος Ιωακείμ αλλά και το ΕΑΜ προέβησαν σε ενέργειες για τη διάσωση των Ελληνοεβραίων της πόλης, με αποτέλεσμα το 74% του εβραϊκού πληθυσμού της να διασωθεί).
Περαιτέρω, κυριαρχεί τα τελευταία μια προσπάθεια, ώστε πάσα μη φιλική προς το κράτος του Ισραήλ ενέργεια να αντιμετωπίζεται ως αντισημιτική. Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Ιδρύματος Σίμον Βιζενταλ, που αναφέρει ότι ο μέσος Έλληνας τρέφει αντισημιτικά αισθήματα, επειδή, δήθεν, εκφράζει θετικές απόψεις για όσα γράφονται για τους Εβραίους στα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών» (γι’ αυτό, άραγε, κυκλοφορούν σε εκδοτικούς οίκους 5ης διαλογής και κάτω;), καίει κάθε Πάσχα τον Ιούδα (μόνο που η ίδια η Εκκλησία της Ελλάδος έχει απαγορεύσει εδώ και 100 και πλέον χρόνια το έθιμο αυτό), χαρακτηρίζει το Ισραήλ «ναζιστική χώρα» (το πράττει όχι, όμως, επειδή κατοικείται από Εβραίους αλλά επειδή περιφρονεί τα ψηφίσματα του Ο.Η.Ε. για τη λωρίδα της Γάζας και την εγκατάσταση εποίκων σε παλαιστινιακά εδάφη και έχει επιβάλει σωρεία ταπεινωτικών απαγορεύσεων στους Παλαιστινίους) κ.λπ. Μιλάμε, όμως, για τον ίδιο οργανισμό, που δεν έχει διστάσει να επιτεθεί σε διανοούμενους εβραϊκής καταγωγής, όπως ο Νόαμ Τσόμσκυ, ο Νόρμαν Φίνκελστάιν και ο Τόνυ Τζουντ, που αμφισβήτησαν κάποια από τα λεγόμενά του.
Προσωπικά, θεωρώ ότι ο μέσος Έλληνας απλά αδιαφορεί για τον Ελληνοεβραίο συμπολίτη του. Κακά τα ψέμματα, πέραν των όποιων δυσκολιών στην καθημερινότητά του, ο μέσος Έλληνας δεν έχει αναπτύξει κάποια αντιρατσιστικά αντανακλαστικά, που θα του επέτρεπαν να βγει σα σύνολο και να καταδικάσει ενέργειες, σας αυτή των άξεστων Ροδίων μαθητών. Από την άλλη, όμως, πλευρά, δε διακατέχεται από κάποιο αντιεβραϊκό μένος, όμοιο με εκείνο, λ.χ. των Ρώσσων που προέβησαν στο πογκρόμ του Κίσινεβ (νυν πρωτεύουσας της Μολδαβίας) το 1904, που είχε ως αποτέλεσμα εκατοντάδες νεκρούς Ρωσσοεβραίους, όσο και αν προσπαθεί το Ίδρυμα Σίμον Βίζενταλ αλλά και το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι να μας πείσει για το αντίθετο (το τελευταίο έχει επισημάνει πάμπολλες υπαρκτές περιπτώσεις ρατσισμού στην Ελλάδα αλλά στο θέμα των Εβραίων πιστεύω ότι κάνει λάθος). Ακόμα, η ίδια η ελληνική Πολιτεία ουδόλως διακατέχεται από ανάλογα συναισθήματα προς τους Ελληνοεβραίους και εν γένει Εβραίους και η περίπτωση του παραληρηματικού και αντισημιτικού λόγου προσώπων, όπως ο Πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ., κ. Καρατζαφέρης, σε καμμία περίπτωση δεν εκφράζουν το σύνολο των Ελλήνων πολιτών. Περαιτέρω, η κριτική προς το κράτος του Ισραήλ δεν αφορά το σύνολο των Εβραίων της οικουμένης και, εν προκειμένω, των Ελληνοεβραίων αλλά μόνο τις αποφάσεις, που λαμβάνει το εν λόγω κράτος εις βάρος των Παλαιστινίων, που κατοικούν στη Λωρίδα της Γάζας αλλά και όσων βρίσκονται έξω από αυτή.
Συμπερασματικά, καλό θα είναι να καλλιεργούμε στους τρίτους και πρώτο απ’ όλους το σχολείο την εκτίμηση προς τον τρίτο αλλοδαπό ή αλλόθρησκο, ώστε κάποια στιγμή φαινόμενα, όπως αυτό της Ρόδου, να εκλείψουν. Και καλό θα είναι να επαινούμε ενέργειες, όπως αυτή της εφημερίδας «ΡΟΔΙΑΚΗ», που κατεδίκασε απερίφραστα την ενέργεια αυτή, δείχνοντας ότι στο σμαραγδένιο νησί υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, που δεν τρέφουν αντισημιτικά αισθήματα αλλά και να μη δεχόμαστε άκριτα απόψεις, όπως αυτές του Ιδρύματος Σίμον Βίζενταλ ή του Ε.Π.Σ.Ε.
Διαβάστε, επίσης :
abravanel.wordpress.com/2008/08/22/neo-nazi-group-urinates-on-the-shoah-memorial-in-rhodes-a-video/#more-310 (η κυριότερη ανάρτηση για το θέμα αυτό στο ιστολόγιο του abravanel)
el.wikipedia.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%95%CE%B2%CF%81%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%92%CF%8C%CE%BB%CE%BF (περί της Εβραϊκής Κοινότητας Βόλου και των προσπαθειών για τη διάσωσή της κατά την Κατοχή)
www.iospress.gr/mikro2002/mikro20021130.htm (η αντίθετη άποψη της δημοσιογραφικής ομάδας του Ιού» της «Ελευθεροτυπίας»)