Μια πρόσφατη αποκάλυψη σχετικά με το παρελθόν του πασίγνωστου συγγραφέα Μίλαν Κούντερα ήλθε να ταράξει τα νερά της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όχι, όμως, λόγω της συγγραφής ενός σπουδαιου πονήματος αλλά διότι ήλθε στην επιφάνεια ένα περιστατικό του νεανικού παρελθόντος του εν λόγω συγγραφέα.
Συγκεκριμένα, ο κ. Κούντερα κατηγορήθηκε από τον Μίροσλαβ Ντβόρατσεκ ότι εν έτει 1950, όντας νεαρό μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τσεχοσλοβακίας, τον κατήγγειλε, κοινώς "κάρφωσε", ως πράκτορα ξένων δυνάμεων, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να απομακρυνθεί από την πολεμική αεροπορία της χώρας του, όπου υπηρετούσε ως πιλότος, να φυλακιστεί για 22 χρόνια και να περάσει μια σειρά από ταπεινώσεις. Αν σας θυμίζει τη ζωή του Λούντβιχ, του ήρωα του Κούντερα στο σπουδαίο βιβλίο του "ΤΟ ΑΣΤΕΙΟ", ο οποίος κατεδόθη από τη φίλη του για ένα αστείο, που έθιγε το Κόμμα, και ταλαιπωρήθηκε γι' αυτό, δεν πέφτετε έξω. Θύματα αυτής της κατάδοσης του συγγραφέα υπήρξαν και άλλα δύο πρόσωπα, των οποίων η ζωή επίσης καταστράφηκε.
Ο γνωστός συγγραφέας, ο οποίος, σημειωτέον, τα τελευταία χρόνια διάγει βίο απομονωμένο, αρνήθηκε ότι προέβη ποτέ σε μια τέτοια ενέργεια, δηλώνοντας ότι δεν εγνώριζε τον. κ. Ντβόρατσεκ. Το τσεχικό περιοδικό RESPEKT, που δημοσίευσε τη δηλώση του κ. Ντβόρατσεκ, όμως, αναφέρεται σε μια αναφορά, συνταχθείσα το έτος 1950, όταν ο κ. Κούντερα ήταν 21 ετών και δεν είχε, ακόμα, αρχίσει τη συγγραφική του σταδιοδρομία, σύμφωνα με την οποία αυτός κατέδωσε τα παραπάνω πρόσωπα, βάσει μιας μαρτυρίας τρίτου προσώπου.
Δε χωρεί αμφισβήτηση ότι η ζωή των θυμάτων αυτών κατεστράφη. Μιλάμε, άλλωστε, για μια εποχή σκληρή σε μια χώρα, που κυβερνούσε ήδη από το 1948 το Κομμουνιστικό Κόμμα, το οποίο απαιτούσε την απόλυτη υποταγή όλων στις εντολές του με σκοπό την θεμελίωση του σοσιαλισμού, κατά τη θεώρηση του κόμματος αυτού, πάση θυσία.
Τίθεται, όμως, το ερώτημα, αν πρέπει να καταδικαστεί στη συνείδηση του κόσμου ένας συγγραφέας, ο οποίος αποδεδειγμένα από ένα σημείο και μετά ήλθε σε σύγκρουση με τα ορθόδοξα, κομματικά εννοείται, στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τσεχοσλοβακίας, έγραψε μερικά καταπληκτικά βιβλία, προωτστάτησε στην "Άνοιξη της Πράγας", διώχθηκε από το κόμμα του, του αφαιρέθηκε η τσεχοσλοβακική υπηκοότητα και, τελικά, αναγκάστηκε να εξοριστεί στη Γαλλία, όπου και ζει μέχρι σήμερα. Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έστω και στην τρυφερή ηλικία των 21 ετών, όσο ήταν ο κ. Κούντερα, όταν διέπραξε όσα του προσάπτουν, σε μια εποχή, που ο ενθουσιασμός για ένα Κόμμα, που καλλιεργούσε μεγάλες προοπτικές για το μέλλον της χώρας και των κατοίκων της, μια τέτοια ενέργεια δεν μπορεί να δικαιολογηθεί εύκολα. Με την ίδια λογική θα αθωώναμε τα μέλη είτε της χιτλερικής νεολαίας, που κατέδιδαν τους αντιναζιστές γονείς τους (κάτι έχει γράψει ο Μπρεχτ γι' αυτό) είτε των Πιονιέρων της Ε.Σ.Σ.Δ., που κάρφωναν και αυτοί τους αντιδραστικούς γονείς τους (περίπτωση Πάβλικ Μοροζόφ).
Νομίζω ότι η λύση βρίσκεται κάπου στη μέση. Με σοβαρές ακόμα τις αμφιβολίες περί της βασιμότητας της κατηγορίας εις βάρος του κ. Κούντερα, νομίζω ότι ένας συγγραφέας πρέπει να κρίνεται πρωτίστως ως αξία καλλιτεχνική. Και τούτο, διότι η τέχνη του είναι εκείνη, που τον καθιστά ξεχωριστό ανάμεσα στους ανθρώπους και το έργο του είναι εκείνο, που μένει στον αιώνα και μνημονεύεται. Ο χαρακτήρας του καλλιτέχνη θα μπορούσε ενδεχομένως να συνυπολογιστεί, αν εξασφάλισε σε αυτόν την καλλιτεχνική του επιβίωση άλλως αν χρειάστηκε να καταδώσει και να καταστρέψει ζωές τρίτων προσώπων, ώστε να επιβιώσει ο ίδιος καλλιτεχνικά. Και εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα 21χρονο άνθρωπο, ο οποίος σε μια εποχή άκρατου ενθουσιασμού εξέφρασε την πίστη του προς το Κομμουνιστικό Κόμμα και την πατρίδα του με ένα τρόπο, που φαντάζει σήμερα αποτρόπαιος, όμως εκείνη την εποχή ήταν επιβεβλημένος για ένα νέο άνθρωπο, που έβλεπε το Κομμουνιστικό Κόμμα ως τη δύναμη για την πρόοδο της χώρας του .Μιλάμε, άλλωστε, για μια εποχή, όπου τα σοβιετικά τανκς δεν είχαν εισβάλει, ακόμα, στην Τσεχοσλοβακία.
Καταδίκη, λοιπόν, του κ. Κούντερα; Η προσωπική μου άποψη είναι αρνητική απέναντι σε αυτή την άποψη. Διότι η συγγραφική του επιβίωση δεν εξαρτήθηκε από την κατάδοση τρίτων. Και τα στοιχεία του άρθρου του παραπάνω περιοδικού δεν έχουν εξεταστεί ως προς τη βασιμότητά τους. Και, τέλος, όλα τα παραπάνω δεν ακυρώνουν το συγγραφικό του έργο.
